Fabryka Zrównoważonego Obiegu Toyoty. Aluminium z felg wraca jako elementy silników hybrydowej Corolli

• Toyota Motor Manufacturing UK (TMUK) w Burnaston to pierwsza europejska Fabryka Zrównoważonego Obiegu (TCF)

• Odzyskane aluminium z felg znajduje drugie życie jako elementy silnika hybrydowej Corolli

• Zakład wdraża metody maksymalizujące ponowne użycie, recykling i zmianę przeznaczenia komponentów pojazdów wycofanych z eksploatacji

• Zgromadzona wiedza przekłada się na udoskonalanie projektowania nowych modeli i zwiększenie efektywności procesu demontażu

• Działalność jest prowadzona w oparciu o zasady Toyota Production System wyznaczające globalny wzorzec efektywności produkcyjnej

• Gospodarka obiegu zamkniętego wspiera długofalową strategię Toyoty mającą na celu osiągnięcie neutralności klimatycznej

Od dekady przemysł motoryzacyjny działał w modelu linearnym. Fabryki przetwarzały surowce i komponenty w nowe pojazdy, nie zaprzątając sobie głowy ich dalszym losem. Fabryki Zrównoważonego Obiegu wytyczają nowy kierunek: Toyota zarządza nimi stosując filozofię wielokrotnego wykorzystania materiałów. Przykładem jest zamknięty obieg aluminium w Wielkiej Brytanii, gdzie metal odzyskany z felg wraca do zakładu jako surowiec wykorzystywany podczas produkcji elementów silnika.

Pierwsza europejska Fabryka Zrównoważonego Obiegu działa w zakładzie TMUK w Burnaston w hrabstwie Derbyshire. Wypracowywane tu metody i standardy mają stać się wzorcem dla kolejnych tego typu obiektów. Jeszcze w tym roku Toyota planuje uruchomić kolejny zrównoważony zakład w Polsce, w Wałbrzychu.

Aluminium pozyskane z wycofanych z eksploatacji felg jest w Burnaston poddawane obróbce i przygotowywane do ponownego zastosowania, po czym trafia do fabryki Toyoty w Deeside. Tam zasila produkcję podzespołów silnikowych, a gotowe hybrydowe jednostki napędowe wracają do Burnaston, gdzie są montowane w nowych Corollach, tworząc zamkniętą pętlę obiegu materiału.

19 marca z linii produkcyjnej zjechał pierwszy samochód zbudowany z udziałem tak pozyskanych materiałów. To pierwszy krok w ambitnym planie Toyoty mającym na celu zwiększenie udziału komponentów i surowców z odzysku, recyklingu i ponownego użycia w produkcji nowych pojazdów.

Koncepcja Fabryki Zrównoważonego Obiegu, oparta na zasadach Toyota Production System (TPS), wykracza poza samą optymalizację odzysku materiałów z pojazdów na końcu ich cyklu życia. Proces stwarza możliwość oceny, jak podejście obiegu zamkniętego może kształtować przyszłe decyzje projektowe i produkcyjne oraz w jaki sposób należy zmienić sposób zarządzania całym cyklem życia pojazdu, by był jak najbardziej efektywny.

Zdaniem Leona Van Der Merwe, wiceprezesa ds. gospodarki obiegu zamkniętego w Toyota Motor Europe, Toyota Production System już stał się globalnym benchmarkiem. Dziś te same zasady są stosowane w obszarze gospodarki o obiegu zamkniętym. „Projektujemy systemy pozwalające maksymalnie wykorzystać potencjał surowców pochodzących z pojazdów wycofanych z eksploatacji. Naszym celem jest stopniowe budowanie modelu, w którym zasoby krążą w wielu cyklach życia, ograniczając tym samym wpływ na środowisko, zwiększając bezpieczeństwo materiałowe i przyczyniając się długofalowo do ochrony środowiska” - twierdzi Leon Van Der Merwe, wiceprezes ds. gospodarki obiegu zamkniętego w Toyota Motor Europe.

Według Aliego Umita Sengazera, dyrektora Fabryk Zrównoważonego Obiegu w Toyota Motor Europe, już pierwsze miesiące działalności zakładu w Burnaston przyniosły wymierne rezultaty i cenne obserwacje, nie tylko w zakresie procesów związanych z końcem życia pojazdów, ale również wykorzystania zasad obiegu zamkniętego przy projektowaniu przyszłych modeli. „Pozwala to jeszcze lepiej wykorzystywać potencjał materiałów, zasobów i części” - dodaje Ali Umit Sengezer, dyrektor Fabryk Zrównoważonego Obiegu w Toyota Motor Europe.

Rola gospodarki o obiegu zamkniętym

Fabryka Zrównoważonego Obiegu jest elementem programu Toyota Environmental Challenge 2050, zestawu celów ogłoszonych w 2015 roku, wyznaczających drogę marki do neutralności klimatycznej we wszystkich obszarach jej działalności. W Europie Toyota zamierza osiągnąć ten cel najpóźniej do 2040 roku. Inicjatywa wpisuje się szczególnie w piąty cel programu, poświęcony budowie społeczeństwa i systemów bazujących na recyklingu.

Presja regulacyjna w Europie w obszarze efektywnego recyklingu i odzysku materiałów z pojazdów wycofanych z eksploatacji systematycznie rośnie. Toyota traktuje te zmiany nie jako wyzwanie, lecz jako impuls do tworzenia nowych modeli biznesowych, takich, które pozwolą wyprzedzać nadchodzące zmiany, a nie tylko spełniać obowiązujące normy.

Gospodarka o obiegu zamkniętym to w praktyczna metoda najdłuższego utrzymania zasobów w użyciu przy jednoczesnym zachowaniu ich jak najwyższej wartości.

Kluczowe korzyści z tego podejścia to:

• Zmniejszenie uzależnienia od surowców pierwotnych i ograniczenie ich konsumpcji

• Projektowanie pojazdów z uwzględnieniem łatwości demontażu, ponownego użycia i naprawy

• Przedłużanie cyklu życia pojazdów dzięki bezpiecznym i ustandaryzowanym procesom odnawiania

• Skuteczne odzyskiwanie materiałów na finalnym etapie eksploatacji pojazdu

• Ponowna integracja odzyskanych materiałów w procesach produkcyjnych

Dlaczego wybrano zakład w Burnaston

Wybór Burnaston jako siedziby pierwszej Fabryki Zrównoważonego Obiegu nie był przypadkowy. Wielka Brytania należy do czołowych europejskich rynków pojazdów wycofanych z eksploatacji, a lewostronny ruch drogowy sprawia, że zdecydowana większość aut sprzedanych na tym rynku pozostaje tu aż do końca swojego cyklu życia. Efektem jest dobrze rozwinięty i wyspecjalizowany sektor demontażu, dysponujący szerokim zapleczem eksperckim.

TMUK był też pierwszym zakładem Toyoty w Europie, który rozpoczął produkcję samochodów hybrydowych. Od uruchomienia w 1992 roku z linii w Burnaston zjechało ponad pięć milionów pojazdów, a zakład sukcesywnie wdrażał rozwiązania zgodne z ideą obiegu zamkniętego, w tym systemy odzysku i ponownego wykorzystania materiałów.

Proces krok po kroku

Działająca w Burnaston Fabryka Zrównoważonego Obiegu obsługuje wycofane z eksploatacji pojazdy w ramach wieloetapowego, kompleksowego procesu obejmującego nie tylko ich demontaż, ale też analizę możliwości dalszego wykorzystania odzyskanych części i materiałów. Ważną cechą zakładu jest jego otwartość na pojazdy różnych marek, nie tylko Toyotę i Lexusa, co dostarcza szerszej wiedzy o różnorodnych konstrukcjach, materiałach i warunkach eksploatacji.

W odróżnieniu od konwencjonalnych zakładów demontażu, Fabryka Zrównoważonego Obiegu opiera swoje działania na zasadach Toyota Production System, co pozwala maksymalizować efektywność odzysku i ponownego wykorzystania każdego surowca.

Proces rozpoczyna się kontrolowanym uruchomieniem poduszek powietrznych, kokiem zapewniającym bezpieczeństwo kolejnych czynności. Następnie, ściśle według ustalonych procedur, ze wszystkich układów pokazdu usuwane są płyny i gazy.

Kluczowym etapem jest demontaż realizowany przez przeszkolonych techników, którzy korzystając z produkcyjnego know-how Toyoty, wykonują znane im procesy montażowe w odwrotnej kolejności. Pozyskane materiały są następnie precyzyjnie segregowane i klasyfikowane na metale, tworzywa sztuczne i elementy mieszane, co usprawnia proces ich przetwarzania.

Już na wstępnym etapie możliwe jest zbadanie potencjału ponownego użycia materiałów i identyfikowanie ścieżek, którymi mogą wrócić do procesów produkcyjnych. Równocześnie gromadzona jest wiedza o właściwościach i trwałości materiałów oraz o warunkach ich dostępności podczas demontażu.

W szerszej perspektywie zebrane dane służą do doskonalenia projektowania pojazdów, które w przyszłości będą łatwiejsze w naprawie, demontażu i powtórnym wykorzystaniu. Proces „odwrotnej produkcji” tworzy w ten sposób pętlę informacji zwrotnej zasilającą dział rozwoju produktów Toyoty, która pozwala efektywniej zarządzać zasobami.

Uzupełnieniem procedury demontażu jest wdrożony w Burnaston program odnawiania pojazdów, który jest powtarzalnym i bezpiecznym sposobem na przedłużenie cyklu życia każdego auta. Zakwalifikowane pojazdy przechodzą szczegółową kontrolę zgodnie ze standardami Toyoty, z pełnym wykorzystaniem doświadczenia zakładu w zakresie kontroli produkcji i jakości.

Plany na przyszłość

Uruchomienie zakładu w Burnaston latem 2025 roku to dopiero pierwszy krok w kierunku neutralności klimatycznej. Toyota ogłosiła, że kolejna Fabryka Zrównoważonego Obiegu powstanie w Toyota Motor Manufacturing Poland w Wałbrzychu. Docelowo marka planuje zbudować w Europie całą sieć obiektów działających w modelu obiegu zamkniętego, które w przyszłości mają mieć realny wpływ nie tylko na procesy produkcyjne samej Toyoty, ale na cały sektor motoryzacyjny.